نمايشنامه خوانى از جمله رويدادهايى است كه از حدود ۴ سال قبل به طور رسمى در ايران پديد آمد. نخستين دوره جلسات نمايشنامه خوانى تئاتر شهر در دوره مديريت حسين پاكدل در مجموعه تئاتر شهر راه اندازى شد و پس از اين رويداد در طول عمر ۴ ساله خود فراز و نشيب هاى متفاوتى را از سر گذراند. آنچه در پى مى آيد، نگاهى به برگزارى اين جلسات در اين سال ها است. شايد نخستين بار زمانى كه آرش آبسالان از برگزارى جلسات نمايشنامه خوانى «عصرى با نمايش» خبر مى داد، كمتر كسى تصور مى كرد اين جلسات آنچنان مورد توجه هنرمندان و علاقه مندان تئاتر قرار بگيرد، كه در مدت كوتاهى، بسيارى از مراكز ديگر هم اقدام به برگزارى اين جلسات كنند. اما به دنبال برگزارى جلسات «عصرى با نمايش» بود كه مراكز ديگرى مانند موسسه فرهنگى انديشه سازان با مشاركت خانه هنرمندان ايران، مدرسه عالى بازيگرى، فرهنگسراهايى مانند ارسباران، نياوران و... اقدام به برگزارى اين جلسات كردند و دامنه اين رويداد آن چنان گسترده شد كه امروز در كنار اين مراكز، مكان هاى ديگرى مانند مجموعه فرهنگى تهران، تالار مولوى، خانه تئاتر و... نيز گسترده شود. در آغاز جلسات نمايشنامه خوانى در كافه ترياى اصلى تئاتر شهر و به صورت دو روز در هفته - پنجشنبه و جمعه - برگزار مى شد و به اين ترتيب فرصتى پديد آمد تا هنرمندانى كه مدت ها از صحنه تئاتر دور بودند يا جوانانى كه كمتر فرصت بروز استعدادهاى خود را در صحنه هاى نمايش كشور مى يافتند، مجالى براى كاركردن بيابند. در كنار برگزارى اين جلسات، فرصتى شد براى روخوانى متونى كهنه كه به دو دليل امكان اجراى شان كم بود يا اصولاً نبود، در ابتدا نظم خاصى در برنامه اين جلسات ديده نمى شد اما به تدريج هر دوره بر آثار يك نويسنده خاص تا حدودى متمركز شد و يا يك دوره ويژه مرور آثار ايرانى و دوره ديگر ويژه آثار خارجى تعريف شد. با فاصله اى نه چندان طولانى، موسسه فرهنگى انديشه سازان با همكارى خانه هنرمندان ايران، جلسات خاص خود را برگزار كرد. جلساتى كه به صورت ۲ روز در ماه - پنجشنبه و شنبه - در خانه هنرمندان ايران برگزار مى شد. بعدها علاوه بر اين جلسات، جلسات ديگرى در دفتر موسسه انديشه سازان برگزار شد. نمايشنامه خوانى هاى آينده سازان البته اين ويژگى خاص را داشت كه بيشتر به صورت سفارشى و ويژه آثار نويسندگان يك كشور خاص برگزار مى شد. در كنار اين جلسات، كانون نمايشنامه نويسان خانه تئاتر نيز جلسات ويژه خود را برگزار مى كرد. در اين جلسات كه در خانه هنرمندان ايران برگزار مى شد، نويسندگان ايرانى، آثار خود را روخوانى مى كردند. اين جلسات نيز عموماً به شكل دعوت از نويسندگان گوناگون تشكلى و بعد از پايان هر جلسه نيز، پرسش و پاسخى در مورد آن نمايشنامه خاص انجام مى شد. به دنبال حجم تقاضا براى روخوانى آثار ترجمه شده، كانون نمايشنامه نويسان خانه تئاتر تصميم گرفته است تا جلساتى را به روخوانى گونه آثار اختصاص دهد. به اين ترتيب كه در حال حاضر هر ماه دو جلسه نمايشنامه خوانى توسط كانون برگزار مى شود. در جلسات پايان ماه همچون روال گذشته آثار نويسندگان ايرانى توسط خود نويسنده يا به شكل گروهى در خانه هنرمندان ايران خوانده مى شود. علاوه بر اين شنبه وسط هر ماه نيز يك نمايشنامه ترجمه شده در تالار اجتماعات خانه تئاتر به اجرا در مى آيد. مدتى بعد از برگزارى جلسات نمايشنامه خوانى در اين گونه مراكز بود، كه دانشجويان هم ترغيب شدند تا جلسات ويژه خود را برگزار كنند و به اين ترتيب در كنار برنامه «عصرى با نمايش»، روزهايى هم به خوانش آثار توسط دانشجويان اختصاص يافت و اين گونه بود كه علاوه بر روزهاى پنجشنبه و جمعه، روزهاى چهارشنبه آثار دانشجويى روخوانى شدند. برگزاركنندگان «عصرى با نمايش» قصد داشتند تا از اين طريق دانشجويان را تشويق به نوشتن متون جديد كنند. اما در رسيدن به اين هدف چندان موفق نبودند چرا كه دانشجويان اغلب ترجيح مى دادند آثار نويسندگان ديگر به ويژه نويسندگان شناخته شده را روخوانى كنند. با اين حال برگزاركنندگان اعلام كردند در بخش دانشجويى اولويت با متونى است كه توسط خود دانشجويان نوشته يا ترجمه شده باشد. با گسترش اين جلسات بود كه به تدريج در هر جشنواره بخشى هم به نمايشنامه خوانى اختصاص يافت و علاوه بر آن متون برگزيده توسط تماشاگران انتخاب مى شدند، اما بعد از برگزارى جلسات نمايشنامه خوانى انديشه سازان بود كه زمزمه تعطيلى اين جلسات شنيده شد. براساس همين گزارش موسسه فرهنگى انديشه سازان كه انتشار نمايشنامه يكى از فعاليت هاى آن بود، با مشكل مالى روبه رو شد و جلسات نمايشنامه خوانى آن تعطيل شد. در اين جلسات به گروه هاى برگزاركننده، مبلغى به عنوان كمك هزينه پرداخت مى شد. به دنبال آن بود كه جلسات نمايشنامه خوانى عصرى با نمايش نيز دچار وقفه شد. اين جلسات در طول يك سال گذشته عموماً به شكل ناقص برگزار مى شد، اما به تدريج اين جلسات نيز همچون جلسات انديشه سازان با تعطيلى روبه رو شد.

برگزاركنندگان «عصرى با نمايش» عموماً مشكل اقتصادى را دليل توقف اين برنامه عنوان مى كنند. افشين خورشيد باخترى بارها اعلام كرده است برنامه خود را به شوراى ساخت ارائه كرده اما هنوز شوراى ساخت در اين مورد اقدامى نكرده است. هرچند «عصرى با نمايش» در يك سال گذشته هرگز نتوانست از استقبال دوره هاى پيشين خود بهره مند شود، اما تعطيلى آن هرچند كه بارها اعلام شده است به صورت موقتى خواهد بود، اتفاق ناخوشايندى به حساب مى آيد چرا كه يك امكان تئاترى ديگر از هنرمندان تئاتر گرفته شده است. اما بهار امسال بود كه چيستا يثربى نمايشنامه نويس و مديرمسئول نشر ناميرا خبر از برگزارى جلسات نمايشنامه خوانى در دفتر اين انتشارات را داد اما تاكنون موفق نشده جلسات مورد نظر خود را برگزار كند. يثربى عنوان كرده اداره اماكن در صورتى مجوز برگزارى جلسات را صادر مى كند كه زمين دفتر انتشارات سراميك يا كاشى شود. در حال حاضر زمين نشر ناميرا موكت است و موكت قابليت شست وشو ندارد و همين موضوع موجب شده كه بهداشت، صدور مجوز را در گرو سراميك كردن يا كاشى كردن زمين انتشارات عنوان كند. در ميان تمام مراكزى كه جلسات خاص خود را برگزار مى كردند، فرهنگسراى نياوران، يكى از مكان هايى است كه به طور مرتب برنامه هاى خود را برگزار مى كند.

تاكنون سه دوره نمايشنامه خوانى توسط اين فرهنگسرا برگزار شده كه در خلال آن آثار كمدى و تراژدى مرور شده اند. اين جلسات شنبه و يكشنبه هر هفته در فضاى باز اين فرهنگسرا برگزار مى شوند. علاوه براين، اين فرهنگسرا سال گذشته نخستين مسابقه نمايشنامه خوانى را زيرنظر بابك محمدى برگزار كرد كه طى آن آثار منتخب معرفى شدند. اما اداره تئاتر هم در اين مدت جلسات نمايشنامه خوانى خاص خود را برگزار كرده است. مسئولان اداره تئاتر از همان آغاز، هر دوره را ويژه معرفى آثار يك نويسنده عنوان كردند. به اين ترتيب در دوره اول، آثار غلامحسين ساعدى خوانده شد و براى دوره دوم نيز تمركز بر آثار بيژن مفيد است.

اداره تئاتر دو نوع جلسه برگزار مى كرد. بخش اصلى و بخش ديگرى كه مربوط به كارگاه نمايشنامه نويسى همين مركز است اما قرار است از اين فصل، كلوپ نمايشنامه نويسى و نمايشنامه خوانى اين مكان راه اندازى شود تا تعداد افراد ثابتى در اين جلسات شركت كنند. عضويت در اين كلوپ البته براى روزنامه نگاران به صورت رايگان است. مسئولان اداره تئاتر معتقدند حضور اعضاى ثابت، موجب بارورتر شدن جلسات خواهد شد. از سوى ديگر مدتى بعد از تعطيل جلسات انديشه سازان، طوفان مهرداديان يكى از مسئولان برگزارى آن جلسات خبر از برگزارى جلسات نمايشنامه خوانى ديگرى داد. به گفته وى اين جلسات به شكل مستقل توسط خانه هنرمندان ايران برگزار مى شود. بهروز غريب پور مديرعامل خانه هنرمندان ايران اعلام كرد: جلسات به شكل ماهانه برگزار شود و هر دوره به مرور آثار يك دوره تاريخى اختصاص داشته باشد. او براى نخستين دوره، آثار دوره قاجاريه را انتخاب كرد تا اين سير در دوره هاى بعدى ادامه يابد. نمايشنامه خوانى در اين چهار سال توانسته بخش ويژه خود را در ميان ديگر فعاليت هاى تئاترى تعريف كند هرچند كه اين رويداد با فرازونشيب هاى بسيارى روبه رو بوده و خواهد بود.